การที่มุสลิมถูกถามว่า “นิกายอะไร” แล้วรู้สึกลำบากใจ หรือบางคนตอบสั้นๆ ว่า “ #อิสลามไม่มีนิกาย” มันไม่ใช่เรื่องซับซ้อนอะไรที่ต้องทำให้โลกสวย มันคือปัญหาจริงๆ ที่เกิดจากประวัติศาสตร์และการเมืองภายในศาสนาเอง
💢ความจริงพื้นฐานก่อน
อิสลามในโลกจริงถูกแบ่งเป็น #นิกายตั้งแต่ยุคแรกๆ หลังมุฮัมหมัดตายปี 632 (ซุนนีกับชีอะห์เป็นสองสายหลักที่ใหญ่สุด) #ซุนนี่ มีประมาณ 85-90 % เชื่อว่าผู้สืบทอดต้องมาจากการเลือกจากเพื่อนคนสนิทมูฮัมหมัด (อย่างอบูบักร์)
ส่วน #ชีอะห์ เชื่อว่าต้องเป็นสายเลือดของอะลี (ลูกเขยมุฮัมหมัด) และอิหม่าม 12 คน ความแตกต่างไม่ใช่แค่ชื่อ แต่เป็นหลักคำสอน การอ่านหะดีษ การปฏิบัติ (เช่น ชีอะห์มีมุตอะห์หรือการแต่งงานชั่วคราวที่ซุนนี่ส่วนใหญ่ห้าม) และแม้แต่การมองอีกฝ่ายว่า “#นอกรีต” หรือ “#ไม่ใช่มุสลิมแท้” บางสำนักซุนนี่สายเข้ม (โดยเฉพาะวะฮาบี/ซาลาฟี) บอกตรงๆ ว่าชีอะห์บางกลุ่มอยู่ #นอกศาสนา เลยด้วยซ้ำ
💢ทำไมตอบยาก
เพราะการระบุนิกายคือการเปิดเผย “#จุดอ่อน” ที่อาจทำให้ถูกตัดสินทันที
- ถ้าบอกว่าเป็น “ชีอะห์” ในสังคมซุนนี่ส่วนใหญ่ (รวมถึงไทยที่มุสลิมเกือบทั้งหมดเป็นซุนนี) จะถูกมองเป็น “พวกนอกรีต (รอฟีเดาะห์)” “พวกที่บูชาอะลีแทนอัลลอฮ์” หรือถูกสงสัยว่า “ไม่บริสุทธิ์” บางที่ถูกกีดกัน ถูกถามไล่เลียง หรืออันตรายจริงๆ (ในปากีสถาน อิรัก ซาอุฯ มีการฆ่า ชีอะห์วางระเบิดมัสยิด เป็นประจำมาแล้วหลายปี)
- แม้แต่ซุนนี่เอง ถ้าบอก “ซุนนี” บางคนก็ยังถูกถามต่อว่า “สายไหน? มัซฮับไหน? คณะไหน?
#ฮานาฟี #มาลีกี #ชาฟิอี หรือ #ฮัมบาลี?”#คณะใหม่ ? #คณะเก่า ? #อิควาน ? คนถามก็อาจถูกมองว่า “แบ่งแยก” คนตอบก็อาจจะต้อง "หวาดระแวง" ไปสารพัดอย่าง
- หลายคนเลยเลือกตอบแบบปลอดภัยว่า “แค่ มุสลิม” เพราะไม่อยากเสี่ยงทะเลาะหรือถูกตีตราในชุมชนออนไลน์หรือออฟไลน์
💢 แล้วทำไมบางคนตอบว่า “อิสลามไม่มีนิกาย”
นี่คือคำตอบคลาสสิกที่นักเทศน์ดังๆ อย่าง ดร.ซากีร์ นาอิก ใช้บ่อยมาก โดยอ้างอัลกุรอาน (อัลอิมรอน 3:103) ที่บอกให้ “ยึดเชือกของอัลลอฮ์ให้แน่น และอย่าแตกแยกกัน” พวกเขาอ้างว่าศาสนามีแค่อิสลามเดียว การถือนิกายคือ “บิดอะห์” (สิ่งประดิษฐ์ผิด) ที่มนุษย์สร้างขึ้นเอง และหะดีษที่พูดถึง “73 กลุ่ม” ก็ถูกตีความว่า “กลุ่มที่รอดมีแค่กลุ่มเดียว” ซึ่งกลุ่มนั้นคือ “กลุ่มของฉัน” (ซุนนี่ส่วนใหญ่จะอ้างบอกว่าตัวเองคือ อะฮ์ลุสสุนนะฮ์ วัล-ญะมาอะฮ์
ส่วนชีอะห์ก็มักบอกว่า “เราเป็นสายตรง”)
แต่ความจริงคือ มันคือ #การปฏิเสธความจริงเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหา
- มันไม่ตรงกับโลกจริง เพราะ:
1.สงครามกลางเมืองเกิดตั้งแต่ยุคแรก (การสังหารฮุเซน หลานมุฮัมหมัดที่กัรบะลา) จนถึงทุกวันนี้ในเยเมน ซีเรีย อิรัก ที่ซุนนี่ กับ ชีอะห์ฆ่ากันเพราะนิกาย
2. เป็นวิธีหลีกเลี่ยงการถูกถามต่อ หรือการอ้างตัวเองเหนือกว่าโดยไม่ยอมรับว่า #อิสลามแบ่งแยกกันมาตลอด 1,400 ปี
3.ในบางกรณี (โดยเฉพาะชีอะห์ในพื้นที่อันตราย) เป็นการโกหกแบบมีเหตุผลเพื่อซ่อนศรัทธา (ตะกียะห์) เพื่อความอยู่รอดปลอดภัยกับชีวิต
สรุปตรงๆ ไม่มีคำสวยๆ:
การตอบ “#ไม่มีนิกาย” คือการ #โกหกตัวเองและคนอื่น แต่ก็เพื่อเอาตัวรอด เพราะนิกายคือความจริงที่ทำให้อิสลามอ่อนแอและเป็นช่องโหว่ที่สุด – ซึ่งมันไม่ใช่แค่ “มนุษย์เข้าใจต่างกัน” แต่เป็นความขัดแย้งที่ไม่มีอัลเลาะห์มาแก้ได้ และนำไปสู่ความเกลียดชัง ลุกลามสงครามมานานหลายครั้ง
จริงๆ ถ้าการจะตอบตรงๆ ก็ต้องบอกนิกายตัวเอง แล้วก็ต้องยอมรับผลที่ตามมา แต่มุสลิมส่วนใหญ่ก็ไม่อยากเสี่ยง เพราะรู้ดีว่ามันจุดชนวนปัญหาอะไรได้ง่ายขนาดไหน ในบางพื้นอาจจะโดนด่าทอด้วยความเกลียดชัง ทำร้ายร่างกาย หรือถึงแก่ชีวิต
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น