ปฏิบัติโดยไม่มีปริยัติ จริงหรือ?
ขอกาวตอไป ในการทําความเขาใจเบื้องตน เพื่อปรับความรู ความเขาใจใหเขากันดีกอน มีคนถกเถียงกันวา ไปปฏิบัติเลยโดยไมมีปริยัติก็ได เขาปา ไปอยูกับอาจารย หรือไปอยูคนเดียว ไปถึงก็ลงมือบําเพ็ญสมาธิ เลย ไมตองมีปริยัติ นอกจากนั ้น ยังมีการติเตียนวา ถาปริยัติอยางเดียวโดยไม ปฏิบัติ ก็ไมทําใหไดประโยชนอะไรขึ้นมา เพราะเมื่อไมมีการปฏิบัติ ก็ไมเกิดผลคือปฏิเวธ นี้ก็เปนเรื่องที่ควรทําความเขาใจ แตกอนที่จะเขาใจเรื่องนี้ ก็ตองรูความสัมพันธระหวางปริยัติ ปฏิบัติ ปฏิเวธ เล็กนอย
อยางที่กลาวมาในเบื้องตนแลววา ปริยัติ คือการเลาเรียน สดับฟงจากผูอื่น แมแตพระไตรปฎก ซึ่งเปนพระธรรมคําสอนของ พระพุทธเจา ก็เปนสิ่งที่ไดรับฟงมาจากผูอื ่น คือรับฟงจากที่ พระพุทธเจาทรงสอนไว
แตสิ่งที่พระพุทธเจาทรงสอนไวนี้ คืออะไร ก็คือประสบ การณที่เปนผลจากการปฏิบัติของพระองคใชหรือไม คือ พระพุทธเจาเคยปฏิบัติมาแลว แลวก็ไดรับผล พระองคมี ประสบการณในการปฏิบัติ และไดรับผลจากการปฏิบัตินั้นมาเอง แลว พระองคทรงนําประสบการณนั้นแหละมาจัดเรียบเรียงขึ้น แลวนํามาถายทอดใหแกผูอื่น ความรูจากประสบการณในการ ปฏิบัติของพระองคนี้ ก็กลายเปนสิ่งที่เรียกวาปริยัติ เพราะฉะนั้น ปริยัติที่แทจริง จึงเกิดจากปฏิบัติและปฏิเวธ ถาหากวาปฏิบัติและปฏิเวธไมถูก เราก็จะไดปริยัติที่ผิด อันนี้เปน ของแนนอน
การที่เรายอมรับปริยัตินี้ ก็เพราะเราเชื่อพระพุทธเจ้าใช่หรือไม่ เราไว้ใจว่าพระพุทธเจ้าปฏิบัติถูก ได้รับผลจริงแล้ว เพราะฉะนั้น ประสบการณ์ที่พระองค์นํามาเล่า ซึ่งมาเป็นปริยัติ สําหรับเรานี้ เราจึงเชื่อถือ นี้เป็นขั้นที่หนึ่ง คือ ปริยัติไม่ได้มาจากไหน ก็มาจากประสบการณ์ในการปฏิบัติของพระพุทธเจ้านั่นเอง
เมื่อเป็นเช่นนี้ ปริยัติก็จะมาเป็นเครื่องช่วยให้ปฏิบัติได้ ถูกต้องต่อไป เพราะเป็นประสบการณ์ของผู้ปฏิบัติมาแล้ว เหมือนกับคนที่เดินทางมาแล้ว เขาเดินทางไปจนกระทั่ง สําเร็จบรรลุความมุ่งหมายแล้ว เราจะเดินทางบ้าง เราไม่รู้เหนือรู้ใต้ จะเจออะไรที่ไหน มีสิ่งใดเป็นที่สังเกตบ้าง ไม่รู้ทางไปเลย แล้วจะเป็นอย่างไร
ปฏิบัตินี่บอกแล้วว่าคือเดินทาง เราเดินทางเองไม่ถูก เราไม่แน่ใจตนเอง เราก็เลยขอความรู้จากท่านที่เคยมีประสบการณ์ได้ เดินทางมาก่อน เราก็จึงมาเรียนปริยัติ เหตุผลที่เราเรียนปริยัติ ก็เพื่อให้ปริยัตินั้นแหละมาช่วย คือ เอาประสบการณ์ของท่านที่เคยผ่านมาแล้ว มาช่วยให้เราเดินได้สะดวกขึ้น
ทีนี้ถ้าเราไม่อาศัยปริยัติจะเป็นอย่างไร เราก็สุ่มสี่สุ่มห้า เริ่มต้นใหม่ ลองผิดลองถูก ก็สามารถทำได้ ปฏิบัตินั้นท่านไม่ได้ห้าม ใครจะปฏิบัติก็ได้ จะตั้งตัวเป็นศาสดาใหม่เสียเอง ใครจะไป ห้ามได้ แต่ท่านไม่เคยเดินทางนี้ ก็รับรองไม่ได้นะ ท่านอาจจะไปตก หลุมตกบอ อาจจะหลนเหวไปเสียกอนระหวางทาง หรืออาจจะไป ทางผิด เลี้ยวซายเลี้ยวขวาออกนอกลูนอกทางไปก็ได เพราะ ระหวางทางนี้ มีเลี้ยวมีแยกเยอะแยะไปหมด และในทางปฏิบัติก็ เปนความจริงอยางนั้น
ในการปฏิบัติตามหลักการที่จะให้บรรลุถึงจุดหมายนั้น ระหว่างทางมีทางรก ทางเลี้ยว ทางหลุม ทางบ่อ ทางแยก มากมาย ถ้าเราไม่มีความรู้ เราก็อาจจะไปผิดทาง หรือประสบอันตราย ซึ่งก็ขึ้นอยู่กับความฉลาดของเรา แต่เรามานึกว่า ถ้าเราได้ประสบการณ์ของผู้ที่ผ่านมาแล้ว เอามาใช้ประโยชน์ มันจะช่วยเรา เราก็เลยเรียนปริยัติ ทีนี้ ถ้าเราไม่เอาปริยัติเลย เราก็เสี่ยงต่อการที่จะปฏิบัติ เดินทางผิดพลาด
ปริยัตินี้ ทานเปรียบเหมือนกับเข็มทิศบาง เหมือนกับแสงไฟ สองทางบาง เข็มทิศทําใหเรารูทิศทางไปถูก แสงไฟสองทางหรือไฟ ฉายก็ทําใหเราเห็นทางที่จะเดิน ไมใชเดินไปในความมืด แลวก็ คลําหาลองผิดลองถูกไป
อีกอยางหนึ่ง ปริยัติเหมือนกับแผนที่ และเหมือนกับความรู ในภูมิศาสตร หรือหนังสือแนะนําการทองเที่ยว ความรูทางภูมิศาสตร หรือหนังสือแนะนําการเดินทางก็ชวยใหเรารูวา เดินไปทางนี้ไป ไหน แลวในระหวางทางที่ถูกตอง จะพบปะอะไรบาง ผานอะไร มี อะไรเปนที ่สังเกต ยิ่งกวานั้น บางทียังไดรูวาควรจะพักไดที่ไหนบาง มีอะไรที่ ควรระวัง มีอะไรที่จะไดพบเห็นเปนความรูพิเศษ ทําใหเราเตรียม ตัวไดถูกตองทุกอยาง แผนที่และหนังสือภูมิศาสตรนั้น ก็เกิดจากคนที่เขาไดสํารวจ ที่สํารวจทางมากอนแลวทําไว ถาแผนที่หรือหนังสือภูมิศาสตรทํา ไวผิด ก็เปนปญหาซอนเขามา ซึ่งก็ตองวากันเปนอีกเรื่องหนึ่ง แต รวมความแลว ถาไมมีปริยัติเลย ก็เสี่ยงตอการที่จะเดินทางผิด และเกิดอันตรายอยางที่กลาวมาแลว บางทีเราไมไดเรียนปริยัติโดยตรง จากพระพุทธเจา เราก็ เรียนผานอาจารย บางทีอาจารยไมไดใหเราเรียนตําราหรือคัมภีร ทั้งหมด อาจารยสอนเรานิดๆ หนอยๆ บางทีเราไปหาอาจารยปุบนี่ ทานบอกเลยวาใหทําอยาง นั้นๆ เชนบอกวาใหกําหนดลมหายใจอยางนั้นๆ อันนี้คืออะไร อันนี้ ก็คือปริยัติ เพียงแตพบกับอาจารยแลว ทานบอกใหทําอยางนี้ๆ นะ นี่คือปริยัติแลว หลายทานไมเขาใจ นึกวาตัวเองไมไดผาน ปริยัติ ที่จริงผานโดยไมรูตัว
อาจารยมีหนาที่อยางหนึ่งที่สําคัญ คือการใชความสามารถ คัดเลือกปริยัติใหเหมาะกับตัวผูปฏิบัติ แทนที่เราจะตองไปคน ปริยัติ เรียนปริยัติมากมาย หรือเรียนพระไตรปฎกทั้ง ๔๕ เลม ๒๒,๐๐๐ กวาหนา อาจารยทานมีความชํานาญ ทานไดเคยใช ปริยัติในการปฏิบัติ มีประสบการณของตนเองแลว ทานก็รูวา อัน ไหนจําเปนจะตองใชเมื่อไร ทานก็คัดเลือกปริยัตินั้นมาใหเรา ตอนนี้เธอจะเริ่มแรก เอาตรงนี้เทานี้พอ แลวทานก็ใหปริยัติ มาแคนี้ คือทานคัดเลือกปริยัติใหเรา ลัดเวลาใหเรา ประหยัดเวลา ใหเรา เสร็จแลว พอเรากาวไปอีกสักนิด อาจารยก็มาตรวจสอบวา เราปฏิบัติไปไดแคไหน แลวทานก็ใหปริยัติตอ กลาวคือ คําแนะนํา ที่วาตอไปใหทําอยางนั้นๆ หรือบอกใหรูวาประสบการณที่ไดมา ตอนนี้ผิดพลาด ใหแกไขอยางนั้นๆ นี่คือปริยัติทั้งสิ้น ในพระพุทธศาสนานั้น ทานใชคําวาปริยัติในความหมาย เฉพาะ ทานจํากัดความไวทีเดียววา ปริยัติ หมายถึงพุทธพจน หรือ คําสั่งสอนของพระพุทธเจา ซึ่งเปนสิ่งที่จะพึงเลาเรียน เราเปนชาวพุทธ ก็คือเปนคนที่เชื่อถือและปฏิบัติตามคํา สอนของพระพุทธเจา แตเวลานี้ พระพุทธเจาปรินิพพานแลว ไมมี พระชนมชีพอยู เราจึงรูจักพระพุทธเจาไดจากคําสอนของพระองค ที่เรียกวาปริยัตินี้ ปริยัติจึงเปนสื่อเชื่อมโยงเราเขาไปหาพระพุทธเจา ทําใหเรา รูจักพระองค และรูวาพระองคสอนไววาอยางไร
ถาจะพูดใหตรงทีเดียว ผูที่กลาววาปฏิบัติไดโดยไมมีปริยัติ ก็เทากับพูดวา ตนสามารถปฏิบัติไดโดยไมตองรูคําสอนของ พระพุทธเจา หรือไมตองรูเลยวาพระพุทธเจาทรงสอนอะไร ซึ่งก็มี ความหมายอยางเดียวกับพูดวา ตนสามารถปฏิบัติไดโดยไมตองมี พระพุทธเจาเลยนั่นเอง ถาอยางนั้น คนอื่นก็ยอมจะกลาวกับผูนั้นไดวา เขาไมได ปฏิบัติธรรมของพระพุทธเจา หรือวาเขาไมไดปฏิบัติ พระพุทธศาสนา แตเขาปฏิบัติอะไรๆ ที่เปนเรื่องความคิด ความเห็นของตัวเขาเอง หรือของอาจารยทานนั้นๆ โดยเฉพาะ ซึ่ง ก็อาจจะเกงมาก เชนอยางโยคีหรือฤาษีชีไพรตั้งแตกอนพุทธกาล ที่ไดถึงฌานสมาบัติ หรือแมกระทั่งจบโลกียอภิญญาขั้นสูงสุด แต ก็ไมใชพระพุทธศาสนา รวมความวา ปญหาเกี่ยวกับปริยัตินั้น ไมใชถามวาปริยัติตอง มีหรือไม แตควรถามวา ปริยัติจะเอาแคไหน และจะรับเอามาอยางไร
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น