วันอังคารที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2569

พัฒนาการความสุข/ทุกข์ของคน

“ภิกษุทั้งหลาย เพราะความประชุมพร้อมแห่งปัจจัย ๓ ประการ จึงมีการตั้งครรภ์ เมื่อใด มารดาบิดาร่วมกัน มารดาคราวฤดู ทั้งสัตว์ที่จะเกิดก็ปรากฏ เพราะความประชุมพร้อมแห่งปัจจัย ๓ ประการอย่างนี้ จึงมีการตั้งครรภ์ มารดาอุ้มท้องประคับประคองครรภ์นั้นตลอดเวลา ๙ เดือนบ้าง ๑๐ เดือนบ้าง ด้วยความเสี่ยงชีวิตเป็นอย่างมาก ทั้งเป็นภาระอันหนัก ครั้นล่วง ๙ เดือน ๑๐ เดือนแล้ว มารดาก็คลอดทารกในครรภ์ ด้วยความเสี่ยงชีวิตเป็นอันมาก อย่างเป็นภาระอันหนัก แล้วเลี้ยงทารกที่เกิดนั้น ด้วยโลหิตของตน ภิกษุทั้งหลาย ในธรรมเนียมของอริยชน ถือน้ำนมของมารดานี้ว่าคือโลหิต”  (ม.มู. ๑๒/๔๕๒/๔๘๗; สัตว์ที่จะเกิด = คันธัพพะ)

“เด็กอ่อนไร้เดียงสา นอนหงายแบเบาะ ย่อมเล่นแม้แต่อุจจาระปัสสาวะของตนเอง เธอจะเห็นประการใด ความสนุกนี้ เป็นความสุขสนุกของเด็กอ่อนอย่างเต็มที่สิ้นเชิง ใช่หรือไม่”

“เป็นเช่นนั้น พระเจ้าข้า”

“สมัยต่อมา เด็กนั้นแล  อาศัยความเจริญเติบโต อินทรีย์ทั้งหลายแก่กล้าขึ้น ย่อมเล่นเครื่องเล่นทั้งหลายสำหรับเด็ก คือ เล่นไถน้อยๆ เล่นตีไม้หึ่ง เล่นหกคะเมน เล่นกังหันน้อยๆ เล่นตวงทราย เล่นรถน้อยๆ เล่นธนูน้อยๆ เธอจะเห็นประการใด ความสนุกนี้ ดีกว่าและประณีตกว่าความสนุกอย่างก่อน ใช่หรือไม่”

“เป็นเช่นนั้น พระเจ้าข้า”

“สมัยต่อมา เด็กนั้น  อาศัยความเจริญเติบโต อินทรีย์ทั้งหลายแก่กล้าขึ้น มีกามคุณทั้ง ๕ พรั่งพร้อมบริบูรณ์  ย่อมบำเรอตนด้วยรูปทั้งหลาย ... ด้วยเสียง ... กลิ่น ... รส ... โผฏฐัพพะทั้งหลาย ซึ่งน่าปรารถนา น่าใคร่ น่าพอใจ ชวนให้รัก ชักให้อยาก เย้ายวนชวนติดใจ เธอจะเห็นประการใด ความสนุกนี้ ดีกว่า และประณีตกว่าความสนุกอย่างก่อนๆ ใช่หรือไม่”

"เป็นเช่นนั้น พระเจ้าข้า”  (องฺ.ทสก. ๒๔/๙๙/๒๑๗)


“สมัยต่อมา เด็กนั้น อาศัยความเจริญเติบโต อินทรีย์ทั้งหลายแก่กล้าขึ้น มีกามคุณทั้ง ๕ พรั่งพร้อมบริบูรณ์  ย่อมปรนเปรอตน ... เขาเห็นรูปด้วยตาแล้ว ย่อมติดใจในรูปที่น่ารัก ย่อมขัดใจในรูปที่ไม่น่ารัก ... ฟังเสียงด้วยหู ... ดมกลิ่นด้วยจมูก ...ลิ้มรสด้วยลิ้น ... ต้องโผฏฐัพพะด้วยกาย ...ทราบธรรมารมณ์ด้วยใจแล้ว  ย่อมติดใจในเสียง ... กลิ่น ... รส ... โผฏฐัพพะ ... ธรรมารมณ์ ที่น่ารัก ย่อมขัดใจในเสียง ... กลิ่น ... รส ... โผฏฐัพพะ ... ธรรมารมณ์ที่ไม่น่ารัก มิได้ตั้งสติไว้กำกับตัว เป็นอยู่โดยมีจิตคับแคบ ไม่รู้จักตามเป็นจริง ซึ่งภาวะหลุดรอดปลอดพ้นของจิต และภาวะหลุดรอดปลอดพ้นด้วยปัญญา ที่จะทำให้บาปอกุศลธรรมซึ่งเกิดขึ้นแล้วแก่ตัวเขา ดับไปได้โดยไม่เหลือ
 
“เขาคอยประกอบความยินดียินร้ายเข้าไว้อย่างนี้แล้ว พอเสวยเวทนาอย่างหนึ่งอย่างใด เป็นสุขก็ตาม ทุกข์ก็ตาม ไม่สุขไม่ทุกข์ก็ตาม เขาย่อมครุ่นคำนึง ย่อมบ่นถึง ย่อมหมกใจอยู่กับเวทนานั้น เมื่อเขาครุ่นคำนึง เฝ้าบ่นถึง หมกใจอยู่กับเวทนานั้น ความติดใจใคร่อยาก (นันทิ, ความหื่นเหิมใจ) ย่อมเกิดขึ้น ความติดใจใคร่อยากในเวทนาทั้งหลายนั่นแหละ กลายเป็นอุปาทาน เพราะอุปาทานเป็นปัจจัย เขาก็มีภพ เพราะภพเป็นปัจจัย ก็มีชาติ เพราะชาติเป็นปัจจัย ก็มีชรามรณะ ความโศก ความคร่ำครวญ ความทุกข์ ความเสียใจ ความคับแค้นผิดหวัง ก็มีพรั่งพร้อม ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งสิ้นนี้ จึงมีด้วยประการฉะนี้” 
* (ม.มู. ๑๒/๔๕๓/๔๘๘)

💢


* พึงระลึกถึงพุทธพจน์ที่ว่า  “อารมณ์วิจิตรทั้งหลายในโลก  หาใช่เป็นกามไม่,  ราคะที่เกิดจากความคิดของคน (ต่างหาก) เป็นกาม, อารมณ์วิจิตรทั้งหลายในโลก  ย่อมดำรงอยู่  (ตามสภาพของมัน) อย่างนั้นเอง, ดังนั้น  ธีรชนทั้งหลาย  จึงขจัด (แต่เพียง)  ตัวความอยาก  (ตัณหาฉันทะ) ในอารมณ์วิจิตรเหล่านั้น  (คือมิใช่กำจัดอารมณ์วิจิตร)”  (องฺ.ฉกฺก. ๒๒/๓๓๔/๔๖๐)
 

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น

ปฏิบัติธรรมสําเร็จ วัดด้วยอะไร

 ปฏิบัติธรรมสําเร็จ วัดด้วยอะไร?   ปฏิบัติธรรมใหถูกทาง อีกเรื่องหนึ่งที่นาพิจารณา คือ ในการตัดสินผลการปฏิบัติวา ใครกาวหนาไปแคไหน ใครเ...