“แท้จริง บรรดาผู้ปฏิเสธศรัทธา และปิดกั้นให้ห่างจากทางของอัลลอฮฺ แล้วพวกเขาตายลงทั้งๆที่พวกเขาเป็นผู้ปฏิเสธศรัทธาอยู่ อัลลอฮฺจะไม่ทรงอภัยโทษให้พวกเขาเลย”
คัมภีร์อัลกุรอาน 47:34
ศรัทธา คือ ความเชื่อ ความซาบซึ้ง ไม่ใช่ความรู้ แต่อาจเป็นทางเชื่อมไปสู่ความรู้ได้ เพราะศรัทธามีลักษณะเป็นการยอมรับความรู้ของผู้อื่น ฝากความไว้วางใจในปัญญาของผู้อื่น ยอมพึ่ง และอาศัยความรู้ของผู้อื่นหรือแหล่งแห่งความรู้นั้นเป็นเครื่องชี้นำแก่ตน ถ้าผู้มีศรัทธารู้จักคิดรู้จักใช้ปัญญาของตนเป็นทุนประกอบไป ศรัทธา นั้น ก็สามารถนำไปสู่ความเจริญปัญญา และการรู้ความจริงได้ เฉพาะอย่างยิ่งในเมื่อผู้อื่นนั้นหรือแหล่งความรู้นั้นมีความรู้แท้จริง และมีกัลยาณมิตรช่วยชี้่แนะให้รู้จักใช้ปัญญา แต่ถ้าเชื่ออย่างงมงายคือไม่รุู้จักคิด ไม่ใช้ปัญญาของตนเลย และผู้อื่นหรือแหล่งแห่งความรู้นั้นไม่มีความรู้จริง ทั้งไม่มีกัลยาณมิตรที่จะช่วยชี้แนะ หรือมีปาปมิตร ผลอาจกลับตรงข้าม นำไปสู่ความหลงผิด ห่างไกลจากความรู้ยิ่งขึ้น
การดูเดือนเพื่อกำหนดวันที่ 1 เดือนเชาวาล วันอีดิ้ลฟิตรี 1447 เป็นครั้งแรกที่มีการปฏิเสธการเห็นดวงจันทร์ที่ยะหา จ.ยะลา
ยะหา เป็นสถานที่ดูดวงจันทร์ที่สำคัญของมุสลิมในประเทศไทย การประกาศการเห็นดวงจันทร์ในแต่ละเดือนมักอาศัยการเห็นดวงจันทร์ที่ยะหา การกำหนดเดือนรอมฎอน หรือการกำหนดวัยอีดิ้ลฟิตรี ส่วนใหญ่ก็จะอ้างอิงการเห็นดวงจันทร์ที่ยะหา
มีหลายครั้งที่ผลการดูดวงจันทร์ที่ยะหา เป็นที่เคลือบแคลงสงสัย บางทีมีเมฆฝน แต่ก็มีผู้เห็นจันทร์เสี้ยว บางปีมีคนไปดูดวงจันทร์เป็น 100 คน แต่มีคนเห็นดวงจันทร์ 2-3 คน ก็มีการประกาศว่า เห็นจันทร์เสี้ยว
แต่ปีนี้ แตกต่างออกไป ในการถ่ายทอดสดทางสถานีโทรทัศน์ NBT อาจารย์ประสาน ศรีเจริญ ประธานที่ปรึกษาผู้ทรงคุณวุฒิจุฬาราชมนตรี ได้พูดระหว่างถ่ายทอดสดว่า กำลังมีการสอบสวนการเห็นดวงจันทร์โดยคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัดยะลา หลังจากนั้นไม่กี่นาที จุฬาราชมนตรีได้ออกประกาศว่า ไม่มีผู้เห็นดวงจันทร์ กำหนดให้อีดิ้ลฟิตรี เป็นวันที่ 21 มีนาคม #ถือเป็นการปฏิเสธการเห็นดวงจันทร์ที่ยะหาครั้งแรก
ถ้อยคำที่มีการโพสต์ว่า มีผู้เห็นดวงจันทร์ที่ยะหา รอสำนักจุฬาฯประกาศ สุดท้ายสำนักจุฬาฯก็จะประกาศว่า มีผู้เห็นดวงจันทร์ จึงใช้ไม่ได้อีกต่อไป
ในคราวนี้นักดาราศาสตร์ได้คำนวณว่า จะไม่สามารถเห็นดวงจันทร์ การบอกว่า มีผู้เห็นดวงจันทร์ อาจจะสร้างความเคลือบแคลงสงสัย จึงมีการสอบสวนอย่างเข้มข้น สุดท้ายก็ไม่ประกาศว่า เห็นดวงจันทร์ เป็นการขจัดควาเคลือบแคลงสงสัยและการวิพากษ์วิจารณ์ที่จะตามมา...
เท่ากับ 'ยะหา' หมดมนต์ขลัง คำว่า มีผู้เห็นดวงจันทร์ที่ยะหา จึงดูเหมือนความน่าเชื่อถือได้ลดน้อยลงไป
